Uwaga! Już 16 czerwca nastąpi zmiana adresu siedziby Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji.
Prosimy o kierowanie korespondencji na nowy adres:

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji
Aleje Jerozolimskie 142A
02-305 Warszawa


Strona, którą oglądasz jest statyczną, archiwalną wersją serwisu. Żadne elementy dynamiczne (np. wyszukiwarki) nie funkcjonują. (Zamknij komunikat)

Glosariusz

Glosariusz stanowi niewyczerpującą listę terminów, które często pojawiają się podczas pracy nad zagadnieniami upowszechnienia i wykorzystania rezultatów programów i działań realizowanych przez Dyrekcję Generalną Edukacja i Kultura. Glosariusz jest narzędziem, które ma pomóc osobom realizującym programy europejskie w dziedzinie uczenia się przez całe życie, kultury, zagadnień związanych z młodzieżą, postawami obywatelskimi i sportem lepiej zrozumieć terminologię związaną z tym przedmiotem. Więcej informacji na: http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/valorisation/why_en.htm

 

Ocena porównawcza (ang. benchmarking)

1. Znormalizowana metoda zbierania i informowania o krytycznych danych operacyjnych w sposób, który umożliwia porównanie wyników poszczególnych organizacji lub programów, często celem ustanowienia dobrej praktyki.

2. Oczekiwany poziom dokonań, względem którego mierzymy własne osiągnięcia (http://eacea.ec.europa.eu/portal/page/portal/Eurydice/TESEHome)

 

Beneficjent

Beneficjenci to osoby lub organizacje (użytkownicy na dowolnym poziomie, pośrednicy/osoby odpowiedzialne za rozpowszechnianie informacji, przedstawiciele, tzn. stowarzyszenia, władze regionalne), które na różny sposób odnoszą korzyści z realizacji projektów. W programach europejskich sformułowanie to oznacza jednostki otrzymujące dofinansowanie. (Patrz również beneficjent końcowy)

 

Pośrednictwo (ang. brokerage)

Pośrednictwo oznacza dopasowanie osiągniętych wyników do popytu, np. potrzeb użytkowników, dla których przeznaczone są wyniki. Celem upowszechniania i wykorzystania wyników jest ułatwienie pośrednictwa oraz zapewnienie, że projekt odpowiada potrzebom grupy docelowej. Na giełdzie, pośrednik (broker) jest osobą, która pośredniczy pomiędzy kupującym a sprzedawcą.

 

Czerpanie korzyści z nakładów

(ang. capitalize on investments)

Czerpanie korzyści z nakładów oznacza czerpanie korzyści ze środków zainwestowanych w projekt (zwrot z inwestycji). Termin ten dotyczy zarówno wymiernych jak i niewymiernych rezultatów projektu, które mogą zostać wykorzystane, przekazane nowym użytkownikom i dalej rozwijane (= bazować na osiągnięciach).

 

Komercjalizacja

Komercjalizacja to proces wprowadzania na rynek wyników projektu, bez względu na to, czy zostały one zmodyfikowane czy też nie. Działanie takie może być skierowane na:

• Zwrot kosztów zwiazanych z opracowaniem produktu

• Zysk wypracowany dzieki wykorzystaniu produktu projektu.

Komercjalizacja to narzędzie umożliwiające trwałe korzystanie z wyników projektu po jego zakończeniu.

 

Plan upowszechniania i wykorzystania

Plan upowszechniania i wykorzystania oznacza te działania, które zostaną zrealizowane w okresie trwania projektu. Plan musi zostać sporządzony na samym początku projektu (często na etapie składania wniosku) i musi obejmować działania, które będą stale realizowane do końca trwania projektu (i możliwie po jego zakończeniu). Aby opracować wysokiej jakości plan upowszechniania i wykorzystania promotorzy (lub koordynatorzy) powinni odpowiedzieć na następujące pytania:

• Jakie są przewidywane rezultaty projektu? (Przewidywanie rezultatów)

• Jakim potrzebom odpowiada projekt? (Analiza potrzeb ex-ante)

• Kim są końcowi lub potencjalni użytkownicy lub beneficjenci wyników projektu? (Wykorzystanie i trwałość rezultatów).

 

Ponadto plan upowszechniania i wykorzystania musi określać:

• Typy działań związanych z upowszechnianiem i wykorzystaniem (co?)

• Najbardziej odpowiednie środki (jak to osiągnąć?)

• Najbardziej odpowiedni i skuteczny kalendarz (kiedy?)

• Dostępne zasoby – ludzkie i finansowe.

 

Upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów związanych z mobilnością

Upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów wynikających z mobilności dotyczy rezultatów projektów mobilności. Rezultaty te są zwykle niewymierne, ponieważ przybierają formę doświadczeń, umiejętności i wiedzy zdobytych przez uczestników lub beneficjentów. Bardziej wymierne rezultaty  to zmiany wprowadzone w systemach, organizacjach lub firmach zaangażowanych w projekty mobilności. Mobilność może dotyczyć osób indywidualnych jak również organizacji. W tym znaczeniu, definicja upowszechniania i wykorzystania rezultatów musi zostać dostosowana do danego typu projektu i jego wyników. Upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów projektów mobilności można określić jako:

• Mierzenie zmian wprowadzonych przez osoby indywidualne oraz instytucje/organizacje, jak również na poziomie zawodowym, systemowym i sektorowym

• Podniesienie jakości projektów mobilności

• Podniesienie jakości praktyk i wymian

• Podniesienie jakości rezultatów

• Promowanie najlepszych praktyk, które mogą zostać wykorzystane w nowych projektach i zachęcają do szerszego udziału w projektach mobilności (czerpanie korzyści z nakładów)

• Upowszechnianie i promocja projektów mobilności i ich wyników (podnoszenie świadomości).

 

Ewaluacja

Ewaluacja (na poziomie projektu) stanowi najważniejszy etap projektów, ponieważ umożliwia przegląd oraz ilościową i jakościową ocenę:

• Poziomu realizacji celów (w odniesieniu do działań/produktów), które mają wpływ na dofinansowanie, jeżeli rezultaty są nie do przyjęcia lub są bardzo niskiej jakości;

• Środków zastosowanych w celu osiągnięcia tych rezultatów w odniesieniu do budżetu określonego umową.

Ewaluacja (na poziomie programu): ewaluacja w Komisji jest definiowana jako ocena interwencji pod względem ich rezultatów, wpływu i potrzeb, na które mają odpowiadać.

 

Upowszechnianie i wykorzystanie ex-ante

Upowszechnianie i wykorzystanie ex-ante

obejmuje planowanie, upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów od początku projektu. Opiera się na analizie potrzeb ex-ante grupy docelowej, na rzecz której realizowany jest projekt i obejmuje wzajemne relacje pomiędzy zainteresowanymi stronami a promotorami (lub koordynatorami) podczas trwania projektu. Proces ten zapewnia większy wpływ i trwałe korzystanie z wyników projektu (patrz również plan upowszechniania i wykorzystania, który opiera się na koncepcji upowszechniania i wykorzystania ex-ante).

 

Upowszechnianie i wykorzystanie ex-post

Upowszechnianie i wykorzystanie ex-post ma związek z linearnym modelem innowacji. Obejmuje upowszechnianie i wykorzystanie wyników projektu po jego zakończeniu, tam gdzie rezultaty zostały opracowane i możliwe jest ich wykorzystanie. Ogólnie, późne upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów zmniejsza szanse na to, że projekt będzie miał znaczący wpływ. Jedną z form upowszechniania i wykorzystania ex–post jest transfer innowacji.

W przypadku linearnego modelu, upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów wynika z układu chronologicznego i ma miejsce jedynie pod koniec realizacji projektu, a nawet po jego zakończeniu.

 

Mechanizmy wykorzystania

Wykorzystanie oznacza zastosowanie rezultatów projektów w celu odniesienia możliwie największych korzyści. Potrzeby związane z wykorzystaniem określają mechanizmy, które mogą uczynić rezultaty bardziej atrakcyjnymi dla grupy docelowej. Obejmują one: dostosowanie rezultatów do potrzeb określonych grup docelowych, sektorów lub organizacji; transfer rezultatów, które mogą zostać wykorzystane przez kolejne grupy docelowe lub sektory; zapewnienie trwałego korzystania z rezultatów; wpływ i zmianę dominującej praktyki i polityki.

 

Beneficjent końcowy

Beneficjent końcowy to osoby lub organizacje, na które wyniki projektu mają bezpośredni pozytywny wpływ. Beneficjent, który niekoniecznie musi otrzymać dofinansowanie lub nawet nie jest bezpośrednio zaangażowany w projekt, może wykorzystać wyniki projektu do swoich własnych celów.

 

Kontynuacja działań

Zazwyczaj, kontynuacja ma miejsce, gdy projekt zostanie zakończony pod względem administracyjnym. Ma ona na celu zapewnienie trwałości i dalszego korzystania z wyników projektu. Kontynuacja może oznaczać:

• Aktualizację rezultatów po zakończeniu projektu

• Uznanie/certyfikację rezultatów

• Angażowanie osób odpowiedzialnych za tworzenie polityki i wykorzystanie rezultatów projektów

• Transfer i wykorzystanie rezultatów w innych sektorach/grupach docelowych/środowiskach

• Komercjalizację rezultatów projektu

 

Dobra praktyka

Przykład dobrej praktyki to godny naśladowania projekt (z uwzględnieniem rezultatów lub procesów), który ma pozytywny wpływ na systemy i praktyki i obejmuje szerokie spektrum działań i rezultatów. W konsekwencji dobre praktyki powinny być przekazywane i wykorzystywane w różnych kontekstach i środowiskach przez nowych użytkowników lub nowe podmioty.

 

Wpływ (ang. impact)

Wpływ to oddziaływanie projektu i jego rezultatów na poszczególne systemy i praktyki. Projekt, który ma wpływ, ma swój wkład w realizację celów programu i przyczynia się do rozwoju poszczególnych kierunków polityki unii europejskiej. Skuteczny transfer i wykorzystanie rezultatów, wraz z usprawnieniem systemów dzięki wprowadzeniu innowacji, mają pozytywny wpływ.

Na podstawie: Zarządzanie cyklem projektu, metody przekazywania pomocy, marzec 2004

 

Informowanie i komunikacja

Na poziomie projektu, informowanie i komunikacja dotyczą zbierania i przedstawiania potencjalnym użytkownikom informacji nt. działań realizowanych w ramach projektu, zgromadzonych doświadczeń, rezultatów i mają na celu poszerzenie wiedzy na temat projektów. W procesie tym wykorzystywane są wielorakie narzędzia: publikacje, komunikaty prasowe, dokumentacja, strony internetowe, wystawy, konferencje, prezentacje wideo i notatki dla prasy.

 

Innowacje

Innowacyjne rezultaty to takie, które posiadają nowe, charakterystyczne cechy wyróżniające je wśród innych o podobnej charakterystyce i zapewniające nową wartość dodaną w odniesieniu do konwencjonalnych rozwiązań.

Na podstawie: Making change possible. A practical guide to mainstreaming under equal, str. 53.

 

Monitorowanie – na poziomie projektu

(ang. monitoring)

Proces ten obejmuje ciągłą i systematyczną kontrolę nad postępami projektu. Jego celem jest usunięcie wszelkich odstępstw od celów operacyjnych i tym samym usprawnienie działania. Aby odnieść sukces należy monitorować każdy projekt. Monitowanie obejmuje nadzór nad realizacją działań, porównanie z planem pracy i wykorzystanie uzyskanych informacji do celów udoskonalenia projektu. W procesie monitorowania, działania związane z upowszechnianiem i wykorzystaniem muszą być starannie kontrolowane, weryfikowane oraz, jeżeli jest to wymagane,  zmodyfikowane i dostosowane do potrzeb.

Na podstawie: Grundtvig learning partnership navigator, str. 40.

 

Upowszechnianie i włączanie rezultatów do głównego nurtu polityki (ang. mainstreaming)

Mainstreaming jest procesem, który sprawia, że podejmowane działania mogą mieć wpływ na politykę i praktykę. Proces ten obejmuje określenie najważniejszych, innowacyjnych elementów i podejść, dzięki którym osiągnięto rezultaty.  Wyjaśnia również dlaczego tak się stało oraz zapewnia upowszechnianie rezultatów projektów, ich walidację i transfer. Upowszechnianie i włączanie rezultatów do głównego nurtu polityki definiuje również etap transferu i sposób, w jaki inne zaangażowane strony uwzględniają opracowane rezultaty, podejścia i kluczowe elementy.

Na podstawie: definicji upowszechniania i włączania rezultatów do głównego nurtu polityki stosowanej w programie equal.

 

Analiza potrzeb

Analiza potrzeb to najważniejszy punkt wyjścia w procesie upowszechniania i wykorzystania rezultatów. Najbardziej skuteczną jest analiza prowadzona na etapie planowania, przed rozpoczęciem realizacji projektu (analiza potrzeb ex-ante). Głównym celem jest określenie potrzeb grupy docelowej (przyszli beneficjenci i użytkownicy rezultatów projektu) oraz lepsze zorientowanie działań realizowanych w ramach projektu na skuteczne zaspokajanie tych potrzeb. Projekt zaprojektowany i zaplanowany na podstawie analizy potrzeb:

• zapewni większą wartość dodaną

• z większym prawdopodobieństwem zapewni użyteczne i trwałe rezultaty, które będą miały pozytywny wpływ.

 

Ponowne odkrywanie Ameryki  (ang. re-invent the wheel)

Skuteczne upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów pomaga promotorom (lub koordynatorom) projektu uniknąć „ponownego odkrywania Ameryki”. Oznacza to, że dzięki możliwości poszerzenia wiedzy, ponownego wykorzystania, transferu i dostosowania rezultatów poszczególnych sfinalizowanych projektów, promotorzy nowych przedsięwzięć mogą udoskonalić i rozwinąć istniejące wyniki zapewniając jednocześnie ich zrównoważony rozwój.

 

Rezultat (lub wynik projektu )

Rezultaty projektu mogą być wymierne i niewymierne. Ma to wpływ na dobór narzędzi stosowanych do zbierania, upowszechniania i wykorzystania rezultatów projektów.

1. „Produkty” to wymierne i trwałe wyniki projektów w formie nowych materiałów edukacyjnych, programów nauczania, kwalifikacji, wideo, itd. Obejmują one:

• raporty i badania (porównawcze);

• tradycyjne moduły edukacyjne i szkoleniowe, takie jak podręczniki i inne narzędzia szkoleniowe;

• innowacyjne moduły edukacyjne i szkoleniowe;

• nowe programy nauczania i kwalifikacje;

• materiały instrukcyjne dot. nowych podejść i metodologii;

• materiały edukacyjne i szkoleniowe online (e-learning) oraz;

• wydarzenia takie jak konferencje, wydarzenia kulturalne, zebrania młodzieży, kampanie społeczne, seminaria, debaty i sympozja.

2.  „Metody” obejmują:

• poszerzenie wiedzy uczestników w danej dziedzinie i na dany temat;

• procesy współpracy i metodologie;

• zdobytą wiedzę na temat zarządzania i know-how oraz;

• wymianę pomysłów i przykładów dobrej praktyki.

3. „Doświadczenia” są niewymierne i być może mniej trwałe niż produkty i metody. Obejmują one:

• doświadczenia zdobyte przez partnerów projektu w zarządzaniu i organizacji (międzynarodowych) projektów partnerskich;

• doświadczenia zdobyte przez osoby indywidualne, na przykład doświadczenia zdobyte podczas mobilności w ramach programów Erasmus lub Leonardo jak również wymian lub projektów wolontariatu realizowanych w ramach programu Młodzież/Młodzież

w Działaniu;

• wymiana doświadczeń i najlepszych praktyk dzięki ustanowionym sieciom, takim jak:

- Sieci tematyczne w ramach programu Leonardo lub sieci w ramach programu Comenius;

- Doświadczenia zdobyte podczas współpracy miast partnerskich, imprez kulturalnych, itd.

4. „Wnioski do wykorzystania przy tworzeniu polityki” zazwyczaj wynikają z ogólnych doświadczeń związanych z realizacją projektów w ramach programu lub inicjatywy (lub grupy  programów lub inicjatyw). Mogą również wynikać z wdrażania indywidualnych projektów, które są szczególnie innowacyjne lub skuteczne. Są one szerzej stosowane przez osoby i instytucje odpowiedzialne za rozpowszechniane informacji na poziomie „systemów”. Zbieranie wniosków dotyczących formułowania polityki zwykle nie jest najważniejszym zadaniem promotorów lub koordynatorów projektu

(i partnerów). Nie stanowi również przyczyny ich zaangażowania w dany program lub inicjatywę Unii Europejskiej.

5.  „Współpraca europejska” jest to środek częściowo służący podniesieniu poziomu świadomości nt. Unii Europejskiej i promocji projektu. Przyczynia się również do wzmocnienia działań na poziomie UE. Obejmuje ona:

• nowe lub rozszerzone europejskie projekty partnerskie;

• międzynarodową wymianę doświadczeń i najlepszych praktyk;

• dialog i współpracę międzykulturową oraz;

• nowy dialog i projekty partnerskie pomiędzy członkami UE i krajami spoza UE.

Na podstawie: Education and culture external evaluation on dissemination and exploitation mechanisms

 

Nieprzewidziane efekty

Nieprzewidziane efekty mogą pojawiać się na różnych etapach cyklu życia projektu i zazwyczaj bierze się je pod uwagę podczas ewaluacji projektu ex-post.

 

Trwałość (rozwój zrównoważony)

Trwałość to możliwość przedłużenia życia projektu po jego zakończeniu. Oznacza to, że rezultaty projektu mogą być stale wykorzystywane. Trwałość rezultatów oznacza ich wykorzystywanie w perspektywie długoterminowej.

 

Zainteresowane strony/podmioty zaangażowane (ang. stakeholders)

Osoby lub instytucje, które mogą mieć bezpośredni lub pośredni, pozytywny lub negatywny wpływ na projekt i/lub program, lub które pozostają w kręgu oddziaływania projektu i/lub programu. Przykładowe zainteresowane strony zaangażowane w działania w obszarze edukacji i kultury to: osoby odpowiedzialne za podejmowanie decyzji, partnerzy społeczni, organizacje sektorowe, itd.

 

Warsztaty tematyczne/monitoring tematyczny

Warsztaty tematyczne (lub monitorowanie tematyczne projektów) ma na celu stworzenie forum wymiany doświadczeń dla koordynatorów projektu pracujących nad podobnymi zagadnieniami. Wymiana doświadczeń i wiedzy pomiędzy partnerami projektów europejskich w danym obszarze ma ogromne znaczenie dla skutecznego transferu innowacji i tworzenia synergii. Narodowe agencje, eksperci i zainteresowane osoby/potencjalni użytkownicy rezultatów często angażują się w tego typu działania tematyczne, aby zapewnić bardziej aktywną wymianę pomiędzy twórcami rezultatów (projektów) i osobami, które mogłyby potencjalnie wykorzystać takie rezultaty (użytkownicy/zainteresowane strony).

 

Grupa docelowa

Grupa docelowa to osoby, na które działania  i rezultaty projektu będą miały bezpośredni

i pozytywny wpływ. (Patrz również beneficjent końcowy)

 

Transfer innowacji

Celem procesu transferu innowacji jest dostosowanie i/lub dalszy rozwój innowacyjnych rezultatów projektu, ich przeniesienie, pilotaż i integrację z systemami publicznymi i/lub prywatnymi, spółkami, organizacji na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i/lub wspólnoty. Proces ma na celu zaspokojenie potrzeb nowych grup docelowych i użytkowników. Osoby, które mogą być zaangażowane w transfer innowacji to: użytkownicy na dowolnym poziomie, pośrednicy/osoby odpowiedzialne za rozpowszechnianie informacji, osoby odpowiedzialne za podejmowanie decyzji, itd.

Proces transferu innowacyjnych treści przebiega na kilku etapach, które wychodzą poza zwykłe upowszechnianie:

• Określenie i analiza wymogów docelowych użytkowników;

• Wybór i analiza innowacyjnych treści spełniających takie wymagania oraz analiza możliwości realizacji transferu;

• Dostosowanie do kultury, potrzeb i wymogów potencjalnych użytkowników (aktualizacja produktów, tłumaczenia, itd.);

• Transfer treści do nowych kontekstów społeczno-kulturowych i językowych (grupy docelowe, sektory, itd.);

• Korzystanie z nich w nowych sektorach, przez nowe grupy docelowe, z uwzględnieniem ich pilotażu w strukturach publicznych lub prywatnych;

• Włączanie (lub certyfikacja) do systemów i praktyk regionalnych, krajowych, europejskich i/lub sektorowych.

 

Użytkownik

Użytkownik to osoba lub organizacja, która korzysta lub czerpie inspirację z rezultatów projektu w celu realizacji kolejnych działań.